Neymiş Bu? Karantina Sürecinin Çocuklar Üzerindeki Psikolojik Etkileri

Uzman Klinik Psikolog Elif Efsun Tatar, koronavirüs ve karantina sürecinin çocuklar üzerindeki psikolojik etkilerini bizler için değerlendirdi.


77
20 shares, 77 points

Tüm toplumu etkileyen Covid-19 salgını ve karantina süreci, en büyük etkiyi çocuklar üzerinde yapmıştır. Yetişkinlerin de yönetmekte zorlandığı bu süreç, çocuklar için anlaşılması oldukça güç bir durumdur. Salgın ve karantina, çocukları pek çok açıdan etkilemektedir ve süreç ilerledikçe farklı etkilerin gözlenmesi beklenmektedir. 

Karantinanın psikolojik olarak en zorlayıcı tarafı belirsizliktir. Belirsizlik hepimizin başa çıkmakta en çok zorlandığı olgudur. Karantina sürecinde hepimiz gibi çocukların da rutinleri bozulmuştur. Çocuklar genelde rutinleri ve kuralları sevmez gibi görünseler de, aslında hayatı bir arada tutan bir şeydir rutinler. Çünkü rutinler belirsizliği azaltır. Belirsizlikle mücadelede çocuklara sunabileceğimiz tek şey onlar için yeni rutinler oluşturmaktır. Tabi ki okula gidiyor gibi erkenden kalkmaları gerekmez, ama yine de yaklaşık bir yatma ve kalkma saati, günün belirli zamanlarında belirli şeylerin yapılacağını bilmek belirsizlikle mücadelede bir miktar işe yarayacaktır.

Photo by engin akyurt on Unsplash

Salgınla birlikte çocukların temel bir inancı sarsılmıştır: “Dünya güvenilir bir yerdir.” Çocuklar bu virüsle birlikte dünyanın güvenilir bir yer olmadığı gerçeğiyle yüzleştiler. Bilinmeyen bir yerden bir virüs kaparak kendilerinin veya sevdiklerinin zarar görebileceği gerçeğiyle karşı karşıya kaldılar. Bu gerçek, çocuklar için çok zorlayıcıdır. Ayrıca çocuklar yaşlarına bağlı olarak bu süreci farklı yorumlayabilmekte, kendilerini suçlu hissedebilmekte, bu korkuyla zaman zaman başa çıkmakta zorlanabilmektedirler. Çocuklar özellikle çalışan ebeveynleri için çok kaygılanmaktadırlar. Bu noktada ebeveynlerin, hijyen ve mesafe kurallarına dikkat ettiklerini, kendilerini korumak için gereken her şeyi yaptıklarını çocuklara söyleyerek onları rahatlatmaları gerekmektedir. “Yaşlıları öldürüyor” ifadesi sebebiyle çocuklar büyük anne ve büyük babaları için de endişelenmektedirler. Bu konuda da çocuklar rahatlatılmaya çalışılmalıdır. Bunun yanında, çocukların yargılama yetileri ve duygusal olgunlukları yetişkinlerle aynı düzeyde olmadığı için, çocuklara sadece yaşlarına uygun genel bilgileri verdikten sonra, onları bu konudaki detaylı haberlerden uzak tutmak faydalı olacaktır. Bir çocuğun o gün Covid19 sebebiyle kaç kişinin öldüğünü bilmesine gerek yoktur. Bu tip bilgiler, çocukların başa çıkabileceği bilgiler değildir. Çocuğun sürekli olarak bu konuyla ilgilenme eğilimi varsa, ilgisini başka şeylere çekmek faydalı olacaktır. “Bilim insanları ilaç bulmaya çalışıyorlar. Onlar ilacı bulana kadar bizim evde kalmamız gerekiyor” şeklinde özet bir bilgi verilmeli ve dikkat etmeleri gereken şeyler öğretilmelidir. Virüsün nereden geldiği gibi bilgiler de çocuk için gereksiz olduğu gibi, ayrıştırıcı bir kimlik geliştirmesine sebep olma potansiyeline sahiptir. 

Photo by Kelly Sikkema on Unsplash

Çocukların en büyük rutini olan okula gitme, çocuklar için arkadaşlarıyla bir arada olma anlamına gelmektedir. Bu süreçte bu rutinden uzak kalan çocukların en büyük şikayeti arkadaşlarını özlemektir. Çocuklar yaşıtlarıyla öğrenir, eğlenir, kendilerini gözlemler, var olur ve büyürler. Uzun bir süre boyunca yaşıtlarıyla bir araya gelememek gerçekten zorlayıcıdır. Her şey yoluna girdikten sonra tekrar arkadaşlarıyla bir araya gelecekleri, oyunlar oynayıp sohbetler edecekleri söylenerek çocukların umutların diri tutmaya çalışmak gerekmektedir. 

Photo by Allen Taylor on Unsplash

Karantinanın kendisi, her açıdan kısıtlanmaya sebep olduğu için başlı başın büyük bir stres kaynağıdır. Stres anında bedende kortizol adında bir hormonun seviyesi yükselmektedir. Kortizol, bağışıklık sistemini baskılayan bir hormondur. Stresli olduğumuz zaman daha kolay hasta olmamızın sebebi budur. Nefes egzersizi veya gevşeme egzersizi yapmak, kortizol seviyesinin düşmesine katkı sağlayacaktır. Ancak çocuklar için kortizol seviyesini düşürmenin çok daha kolay ve eğlenceli bir yolu vardır: hareket halinde olmak. Çocukların gün içindeki fiziksel aktivite seviyeleri şu anda ciddi şekilde azalmıştır. Ev içinde yapılacak fiziksel aktiviteler sınırlı olsa da, çocukların fiziksel olarak mümkün olduğu kadar aktif olmaları gerekmektedir. Fiziksel aktivite ayrıca enerji atmalarına katkı sağlayacak, böylece uyku düzenlerini korumak da kolaylaşacaktır. 

Photo by Tanaphong Toochinda on Unsplash

Ailelerin karantina sürecinde çocuklarla sürekli olarak aktivite yapma çabaları, çocuklar için sıkıcı ve zorlayıcı olmaktadır. Çocuklarla bir şeyler yapmak, oynamak, aktiviteler yapmak elbette faydalıdır. Fakat pek çok aile “üretken” olmak kaygısıyla çocukları etkinliğe boğmaktadır. Evde geçen zamanı fırsata çevirme fikri anlaşılabilirdir, fakat çocukları taciz derecesinde etkinliğe maruz bırakmak hem faydasız hem de rahatsız edici bir girişimdir. Bu noktada çocukların ilgi ve isteklerini takip etmekte fayda vardır. Aileler çocukların sıkılmalarını önlemek için sürekli çaba sarf etmektedirler, ancak çocukları sürekli oyalamaya çalışmak doğru bir yaklaşım değildir. Bu konuda sosyal medyanın etkisi de göz ardı edilmemelidir. Ebeveynler sosyal medyada gördükleri paylaşımlardan sonra, herkesin çocuğu aktiviteden aktiviteye koşarken, kendi çocuklarına yeterince aktivite yaptırmadıklarını düşünerek kendilerini sorgulamaktadırlar. Oysa çocuklar zaman zaman sıkılmalı, can sıkıntısıyla başa çıkmayı öğrenmeli, zaman zaman kendilerini oyalayabilmelidirler. Yenil nesil ebeveynlik, çocukların sıkılmalarına ve bununla başa çıkmalarına izin vermemektedir. Elbette çocuklarla birlikte oyun oynanmalı, birtakım etkinlikler yapılmalıdır, ancak günün bir kısmında da çocukların kendi kendine kalmalarına fırsat verilmeli ve çocuklar bu urumda ne yapacağını bilmedikleri için isteksizlerse teşvik edilmelidirler. Bunun yanında, çocuklarla birlikte yapılan her aktivitenin eğitici olması da gerekmemektedir. Sadece eğlenmek için de oyun oynanabileceğini hatırlamakta fayda vardır. 

Photo by Joel Overbeck on Unsplash

Çocuklar bu süreçte korku, kaygı, özlem, öfke gibi birçok duyguyu ve aynı anda yaşamaktadırlar. Çocuklara duygularıyla ilgili konuşma fırsatı ve cesareti vermek önemlidir. Yetişkinlerin, bu duyguları anladıklarını, bu duyguların normal olduğunu, gerekirse onlara destek olmaya çalışacaklarını, zaman zaman kendilerinin de olumsuz duygular hissettiklerini çocuklarla paylaşmaları gerekmektedir. 

Sürekli evde olmak, engellenmek, sürekli bir arada olmak, ne olursa olsun bir süre sonra keyif kaçırıcıdır. Enerjileri yetişkinlerden daha yüksek olan çocuklar için bu süreç daha da zorlayıcı olabilmektedir. Ebeveynler oldukça doğru yaklaşımlarda bulunsalar da çocuklar bir süre sonra sorun yaşayabilmektedirler. Ebeveynlerin yapması gereken çocuklarla ilgi ve paylaşım konusunda da dengeli olmak, uygun bir iletişim ve etkileşim kurmaya çalışmaktır. Eğer çocuklarında bir şeylerin ters gittiğini ve bazı düzenlemelere rağmen sorunun çözülmediğini görüyorlarsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almaları gerekmektedir. Ruh sağlığı hizmetleri bu süreçte online terapi şeklinde sürdürülmektedir. 

Photo by MI PHAM on Unsplash

Son olarak, her zaman olduğu gibi karantina sürecinde de hayatın niteliğini ekonomik koşullar belirlemektedir. “Karantina zenginle fakir arasındaki ayrımı kaldırdı, herkes evlerine kapandı ve eşit oldu” oldu gibi laflar maalesef safsatadan ibarettir. Herkesin karantinası farklıdır, bu durum tabi ki çocuklar için de geçerlidir. Fiziksel koşulların çok daha kısıtlayıcı olduğu evlerde yaşayan çocuklarla çok büyük ve kendileri için özel alanlar olan evlerde yaşayan çocukların karantinayı yaşayışları elbette çok farklı olacaktır. Aile içi iletişimi sağlıklı tutmaya çalışarak, karantina sonrasına dair umut ve hayallere odaklanarak, bu süreci mümkün olduğu kadar az zorlanarak atlatmak için çaba göstermekte fayda vardır.

Uzman Klinik Psikolog Elif Efsun Tatar

İletişim: instagram I facebook


Like it? Share with your friends!

77
20 shares, 77 points
Format Seç
Kişilik testi
Kişiliğiniz hakkında bir şeyler ortaya çıkaran soru dizisi
Bilgi Yarışması
Doğru ve yanlış cevapları olan bilgi soruları
Anket
Genel eğilimleri belirlemek için oylama
Haber
Görsellerle ve alıntılarla zenginleştirilmiş metin
Liste
Klasik Listeleme
Gerisayım
Klasik Gerisayım
Open List
Kendi içeriğini ekle ve en iyi içerik için oylama yap
Sıralı Liste
En iyi liste seçeneği için oylama yap
Meme
Kendi fotoğrafını yükle ve üzerine yazılar ekle
Video
Youtube, Vimeo ve Vine Alıntıları
Ses dosyası
Soundcloud veya Mixcloud Alıntıları
Resim
Resim veya GIF
Gif
GIF format